Inleiding
Goede morgen allemaal, het is vandaag woensdag 9 april 2025. Ik begin voor de derde keer deze week met een Malinees liedje: https://www.youtube.com/watch?v=FcoZq6cq1mk Amadou & Mariam, een schitterend muziekkoppel. Maar nu naar de ´kennisparel´ van vandaag. Die betreft een vergelijkend overzicht binnen de Europese Unie (EU) over een reeks wetten en initiatieven die op EU-niveau zijn geïmplementeerd en die gericht zijn op het online-beschermen van kinderen.
Internet is een integraal onderdeel geworden van het leven van veel kinderen en biedt een breed scala aan mogelijkheden om te leren, ontdekken, informeren en met anderen te communiceren. Deze toegenomen online aanwezigheid stelt kinderen echter ook bloot aan tal van risico’s, waaronder cyberpesten, frauduleuze marketingpraktijken en seksueel misbruik en uitbuiting. De omvang van deze problemen is alarmerend, met een aanzienlijk deel van de kinderen die elke maand online schade ondervinden. Bovendien zorgt de opkomst van generatieve kunstmatige intelligentie voor een extra aantal risico’s, zoals het creëren en verspreiden van overtuigende maar valse informatie.
De maatregelen hiertegen omvatten regelgeving over digitale diensten, audiovisuele mediadiensten, gegevensbescherming en praktische hulpmiddelen zoals hulplijnen en hotlines om schadelijke of illegale online content te melden. Daarnaast heeft de EU een digitaal identiteitskader geïntroduceerd, dat een veilige en betrouwbare manier moet bieden om de leeftijd van gebruikers te verifiëren.
Tevens zijn deze gericht om te voorkomen dat kinderen toegang krijgen tot leeftijdsongeschikte content. Nationale en regionale overheden nemen ook maatregelen om kinderen online te beschermen, waarbij veel landen leeftijdsgrenzen en leeftijdsverificatiesystemen invoeren. Sommige landen of regio’s hebben smartphones op scholen verboden, terwijl andere bewustmakingscampagnes en educatieve programma’s promoten om kinderen en ouders te leren over online veiligheid. Maatschappelijke organisaties en internationale instanties promoten ook de online veiligheid van kinderen, via initiatieven zoals onderzoek, bewustmakingscampagnes en ondersteunende diensten. Bijgesloten ´kennisparel´ biedt een samenvattende overzicht van al deze initiatieven.
Bron
Niestadt, Maria (April 2025). Protecting children online: Selected EU, national and regional laws and initiatives. Brussels: European Parliamentary Research Service, Members’ Research Service, 12 pp. https://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document/EPRS_BRI(2025)769570
Samenvatting
The internet has become an integral part of children’s lives, offering a wide range of opportunities for learning, exploring, informing and interacting with others. However, this increased online presence also exposes children to numerous risks, including cyberbullying, fraudulent marketing practices, and sexual abuse and exploitation. The scale of these problems is alarming, with a significant proportion of children experiencing online harm every month.
Furthermore, the rise of generative artificial intelligence is facilitating some risks, such as the creation and dissemination of convincing but false information. To address these challenges, the EU has implemented a range of laws and initiatives aimed at protecting children online, while enabling them to explore the digital space and fulfil their potential. These measures include regulations on digital services, audiovisual media services, data protection, and practical tools such as helplines and hotlines to report harmful or illegal content online.
In addition, the EU has introduced a digital identity framework, which aims to offer a secure and reliable way to verify age, to prevent children from accessing age-inappropriate content. National and regional governments are also taking steps to protect children online, with many countries introducing age limits and age verification systems. Some countries or regions have banned smartphones in schools, while others are promoting awareness-raising campaigns and educational programmes to teach children and parents about online safety. Civil society organisations and international bodies are also promoting child online safety, through initiatives such as research, awareness-raising campaigns, and support services.
Afsluitend
De EU heeft enige vooruitgang geboekt in de online-bescherming van kinderen door middel van een reeks wetten, initiatieven en bewustmakingscampagnes. Het regelgevingskader dat door de EU en haar lidstaten is vastgesteld, biedt enige ondersteuning bij het beschermen van de digitale rechten van kinderen en het bevorderen van online veiligheid. Er moet echter nog veel werk worden verzet om ervoor te zorgen dat kinderen volledig worden beschermd tegen de risico’s en schade die verband houden met de digitale omgeving, terwijl ze tegelijkertijd volledig kunnen profiteren van de voordelen van digitale hulpmiddelen.
De Europese Commissie heeft aangekondigd dat ze een EU-breed onderzoek zal uitvoeren naar de impact van sociale media op het welzijn en een actieplan tegen cyberpesten zal publiceren. Eén van de gebieden die aandacht behoeft, is de handhaving van bestaande wetten. Hoewel de EU en de lidstaten verschillende wetgevingshandelingen hebben aangenomen die gericht zijn op de online bescherming van kinderen, is de handhaving van deze regels niet altijd eenvoudig; kinderen vinden vaak creatieve manieren om de bestaande regels te omzeilen.
Daarnaast is er behoefte aan meer samenwerking tussen verschillende actoren en bestuursniveaus. Veel online risico’s en uitdagingen kennen geen geografische grenzen. Om deze aan te pakken en ervoor te zorgen dat kinderen worden beschermd, ongeacht hun geografische locatie, kan het nuttig zijn om te leren van de lessen van andere landen. Nu de technologie zich blijft ontwikkelen en er nieuwe uitdagingen ontstaan, vinden deskundigen het essentieel dat beleidsmakers, regelgevers en belanghebbenden waakzaam blijven en nieuwe bedreigingen aanpakken, om uiteindelijk een veiligere en stimulerende online omgeving voor kinderen te garanderen. Ten slotte verwijs ik de geïnteresseerde lezers naar deze compilatie van verstuurde ´kennisparels´ met betrekking tot vormen van (online) seksueel geweld tegen kinderen 2020-2025: Een overzicht van op evidentie gebaseerde inzichten: https://www.researchgate.net/publication/388382519_Verschenen_Kennisparels_met_betrekking_tot_vormen_van_online_seksueel_geweld_tegen_kinderen_2020-2025_Een_overzicht_van_op_evidentie_gebaseerde_inzichten Het betreft een chronologische opsomming van de ´kennisparels´ die primair gaan over de verschillende aspecten van (online) seksueel geweld tegen kinderen. Het gaat om in totaal 59 studies die vanaf maart 2020 als ´kennisparel´ zijn verschenen. Maak er gebruik van zou ik zeggen.