Inleiding
Goede morgen allemaal op deze donderdag 7 augustus 2025. Ik begin met een vrolijk liedje: https://www.youtube.com/watch?v=CVyJkKKfRFs De bijgesloten ‘kennisparel’’ van vandaag is bepaald niet vrolijk makend. Die betreft een overzicht rond de beschikbare kennis van dwangmatige controle (intieme terreur) als een specifieke vorm van en bij partnergeweld. Dwangmatige controle is een gedragspatroon dat gericht is op het uitoefenen van controle over een slachtoffer of potentieel slachtoffer. Concreet gaat het om een dwingende eis, bijvoorbeeld dat het slachtoffer stopt met communiceren met vrienden en familie, waarbij het slachtoffer de eis als negatief ervaart en de eis doorgaans wordt gevolgd door een geloofwaardige dreiging bij het niet nakomen daarvan.
Omdat dwangmatig controlerend gedrag vaak geen fysiek geweld inhoudt en een algemeen gedragspatroon weerspiegelt in plaats van een enkel incident, is het moeilijk te ontdekken door vrienden, familie en autoriteiten. Hoewel het moeilijk te herkennen is, heeft het identificeren van de aanwezigheid van dwangmatig controlerend gedrag in partnergeweldssituaties belangrijke implicaties voor beleid en de aanpak bij partnergeweld. Bijgesloten ‘kennisparel’ beschrijft hoe bestaande evidence-based interviewbenaderingen, strategieën en processen handvaten kunnen bieden die effectief vormen van dwangmatig controleren in kaart kunnen brengen en daarmee veel ellende kan voorkomen.
Het is onmiskenbaar dat het identificeren en beoordelen van de domeinen van dwangmatig controlerend gedrag een noodzakelijk onderdeel is van het interviewen Vanwege de aard van dwangmatig controlerend gedrag en de uitdagende taak om consistent concreet ondersteunend bewijs te verzamelen, is detectie grotendeels afhankelijk van vrijwillige onthullingen van verdachten, slachtoffers of andere getuigen. Om deze reden kan het gebruik van kerntechnieken uit politie interviews helpen om de aanwezigheid van dwangmatig controleren in de context van partnergewelddadige relaties beter te beoordelen en daarmee dat geweld voorkomen.
De geïnteresseerde lezer verwijs ik graag naar dit recent verschenen artikel waarin op basis van aangiften bij de (New Zealand) politie vormen van dwangmatige controle in kaart zijn gebracht: https://link.springer.com/article/10.1007/s10896-025-00946-6 Ten slotte biedt dit recente systematische overzicht de belangrijkste inzichten die dwangmatige controle heeft op de geestelijke gesteldheid en trauma’s bij de slachtoffers daarvan: https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1177/15248380231162972 Allemaal relevante kennis voor de aanpak van dwangmatige controle bij partnergeweld in Nederland.
Bron
Wesenberg, Madison, Sandy Jung & John Tedeschini (June 2025). Coercive control in the context of partner abuse: Behavioural markers, assessment challenges, and interview approaches. Journal of Community Safety and Well-Being, vol. 10, no. 2, pp. 105–116. https://www.journalcswb.ca/index.php/cswb/article/view/424
Samenvatting
Coercively controlling behaviours are highly prevalent in the context of intimate partner violence. However, coercive control often goes undetected because, unlike physical violence, it has not always been recognized as a criminal offence, is often perceived as less severe, and does not produce visible signs of physical violence. This paper outlines the importance of understanding what coercive control is, what coercive control looks like, why it is difficult to identify, and how investigative interviewing approaches can be employed to capture behaviours associated with coercive control when working with individuals who have engaged in partner abuse.
Investigative interviewing approaches and motivational interviewing can help uncover coercively controlling behaviours that would otherwise be undetected by police and other justice-involved practitioners. Use of these approaches are illustrated to emphasize the importance of planning and preparation prior to the interview process, establishing rapport, and creating collaborative, non-adversarial relationships between the interviewer and the interviewee. These factors are likely to increase the quantity and quality of information gathered during the interview process, capture the nuances of coercive control, and reduce the likelihood that the interviewee will engage in controlling behaviours that could negatively impact the interview process.
It is unmistakable that identifying and assessing the domains of coercively controlling behaviours is a necessary component of interviewing individuals who engage in abuse against their partners. It would be remiss to say that police investigators would find it easy to merely ask questions to assess these intangible behaviours, since it is unlikely to be so simple and easily disclosed. We can certainly borrow from knowledge and research on investigative interviewing and other evidence-based approaches.
Foundational components of interviewing for coercive control should include rapport building, allowing for uninterrupted narratives, using broad open-ended questions, engaging in follow-up on things said by an interviewee, and maintaining a firm but fair handle over the interview. In contrast, taking the view that such individuals will only talk, disclose, or confess after being “broken” through confrontational methods is less helpful. Increased recognition of the negative impacts of coercively controlling behaviours is reflected not only in the research literature, but also in the increased likelihood that criminal law will soon capture coercively controlling behaviours in a number of countries.
Due to the nature of coercively controlling behaviours and the challenging task of consistently acquiring concrete corroboratory evidence, detection relies largely on voluntary disclosures from suspects, victims, or other witnesses. For this reason, using core techniques drawn from evidence based approaches can help better assess the presence of coercive control in the context of partner violent relationships.
Afsluitend
De afgelopen jaren is dwangmatig controlerend gedrag wereldwijd erkend als een vorm van partnergeweld. Geschat wordt dat ongeveer de helft van de vrouwen in haar leven minstens één keer te maken heeft gehad met vernedering, beledigingen, bedreigingen of intimidatie door een partner. Een vijfde heeft minstens één keer te maken gehad met een isolerende handeling en een tiende heeft minstens één keer te maken gehad met economisch misbruik. Deze prevalentie van dwangmatig controlerend gedrag en de gedocumenteerde negatieve gevolgen voor de gezondheid en het welzijn van slachtoffers maken van dwingende controle een prioriteit voor zowel onderzoekers als professionals.
Verschillende landen hebben wetgeving ingevoerd die dwangmatige controle strafbaar stelt, slachtoffers toegang geeft tot hulpverlening en de politie de bevoegdheid geeft om mensen te arresteren op basis van een patroon van controlerend gedrag. In het Verenigd Koninkrijk, waar in 2015 wetgeving inzake dwangmatige controle werd ingevoerd, zijn de resultaten wisselend. De politie heeft meer mogelijkheden om te reageren op aanhoudende, niet-fysieke schade, maar ondervindt ook problemen bij het aantonen van dwangmatig controlerend gedrag. Ik vind dit recente overzicht over de aanpak van geweld tegen vrouwen in de Europese Unie ook zeer informatief: https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2025/772921/EPRS_BRI(2025)772921_EN.pdf en deze is ook prima: https://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document/EPRS_ATA(2024)766249
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft een Factsheet Intieme terreur uitgebracht. Doel van deze factsheet is om aan een breed publiek van professionals in domein van zorg, veiligheid, maar ook bijvoorbeeld onderwijs en sportvereniging toe te lichten wat intieme terreur is: https://vng.nl/sites/default/files/2022-01/ghnt_factsheet_intieme_terreur.pdf
Ten slotte verwijs ik nog graag naar deze publicatie: Lünnnemann, K., Lünnemann, M., & Steketee, M. (2024). Patroon van dwang en controle is genderspecifiek. Verdiepende analyses derde cohortstudie wat betreft patroon van controle en dwang onder cliënten Veilig Thuis. Verwey-Jonker Instituut: Patroon van dwang en controle is genderspecifiek – Verwey-Jonker Instituut
Allemaal bruikbare kennis voor beleid en praktijk om de omvang en ernst van partnergeweld een halt toe te roepen. Maak er vooral gebruik van.