Inleiding
Goede morgen allemaal op deze dinsdag 9 december 2025. Ik begin met een toepasselijk liedje bij de ‘kennisparel’ van vandaag: https://www.youtube.com/watch?v=6fQe_ZfB66s&list=RD6fQe_ZfB66s&start_radio=1 Het is vandaag anti-corruptiedag: https://www.un.org/en/observances/anti-corruption-day Vandaag als ‘kennisparel’ een systematisch overzicht van de beschikbare kennis over het concept van corruptietolerantie. Dat concept verwijst naar de morele goedkeuring of bereidheid van individuen om corrupte handelingen te verrichten. In bijgesloten ‘kennisparel’ wordt een synthese uitgevoerd op 139 gedegen studies gericht op in totaal 79 landen om te bepalen hoe corruptietolerantie wordt geconceptualiseerd en getheoretiseerd.
Corruptie is een wereldwijd urgent probleem in de wereldpolitiek vanwege de ondermijnende effecten ervan op het publieke vertrouwen, de institutionele integriteit en de sociaaleconomische ontwikkeling. De normalisatie ervan manifesteert zich in diverse culturele, economische en politieke systemen en vormt een wereldwijde uitdaging voor zowel ethisch gedrag als effectief bestuur. Het voedt met name criminele netwerken, remt innovatie af en vergroot institutionele kwetsbaarheid. De wijdverbreide prevalentie van corruptie heeft geleid tot oproepen voor een beter begrip van de factoren die de houding van individuen ten opzichte van en betrokkenheid bij corrupte praktijken bepalen.
Als reactie hierop komt er steeds meer onderzoek beschikbaar hoe culturele waarden, sociale normen en institutionele contexten de acceptatie of afwijzing van corruptie beïnvloeden. Dit heeft geleid tot de opkomst van het concept van corruptietolerantie, gedefinieerd als “de morele goedkeuring van een individu van, of bereidwillige deelname aan, een corrupte gebeurtenis.” Desalniettemin blijven er belangrijke kennislacunes bestaan met betrekking tot de cognitieve en sociale processen die ten grondslag liggen aan de percepties, oordelen en beslissingen van individuen op dit gebied. Bijgesloten ‘kennisparel’ biedt een mooi systematisch overzicht welke kennis beschikbaar is rond corruptietolerantie.
Bron
Bravo, Ariana, Joseph Pozsgai-Alvarez, Jelle Janssens, Holger Cevallos, Kuralarasan Kumar, Marie Eeckhout & Christophe Vandeviver (August 2025). Rethinking Corruption Tolerance: A Critical Interpretive Synthesis and Typology-Based Model Grounded in the Theory of Planned Behavior. Ghent: Ghent University, 39 pp. https://www.crimrxiv.com/pub/i8tfjwl7/release/1
Samenvatting
Corruption tolerance refers to individuals’ moral approval or willingness to engage in corrupt acts. In this study we perform a Critical Interpretive Synthesis of 139 peer-reviewed articles covering studies focusing on 79 countries to establish how corruption tolerance is conceptualized and theorized. Findings reveal conceptual confusion, inconsistent operationalization, and limited use of theory-driven models.
The analysis identifies three dimensions—Actors and Behavior Dynamics, Context and Justification Dynamics, Manifestation and Nature Dynamics—highlighting the construct’s multidimensionality. In response, we propose a typology-based model grounded in the Theory of Planned Behavior, distinguishing five types of corruption tolerance: Attitudinal, Normative, Practical, Intentional, and Behavioral. This model offers a structured framework for precise conceptualization and empirical analysis. By advancing a theory-informed understanding of socio-cognitive, and contextual factors shaping tolerance, this work provides a foundation for future research and policy while emphasizing the need for behavioral sciences approaches.
Our results reveal that corruption tolerance encompasses a wide range of practices, from minor violations to systemic abuses of power; that it is most commonly studied among citizens, despite institutional and elite influences; and that it tends to emerge in contexts where enforcement is weak, group loyalties prevail, or cultural values normalize corrupt behavior. Therefore, conceptual clarity in this domain is essential, as it informs both the predictors and consequences of tolerant behavior. Tolerance reflects how individuals interpret norms and navigate ethical ambiguity.
While ethical standards matter, our results underscore the influence of cognitive, social, and cultural factors. Existing literature often treats tolerance as a unidimensional political phenomenon. We extend this critique by emphasizing its moral, psychological, and social dimensions in corruption contexts. Tolerance varies depending on whether the actor is perceived as part of an in-group or out-group, reinforcing the view that tolerance is not merely an individual
disposition, but a social process embedded in group dynamics. In advancing this perspective, our systematic review contributes to a more nuanced understanding of how individuals navigate the ethical gray zones of everyday corruption.
Afsluitend
Corruptie is een complex sociaal, politiek en economisch fenomeen dat alle landen treft. Corruptie ondermijnt democratische instellingen, vertraagt economische ontwikkeling en draagt bij aan overheidsinstabiliteit. Corruptie tast de basis van democratische instellingen aan door verkiezingsprocessen te verstoren, de rechtsstaat te ondermijnen en bureaucratische moerassen te creëren, waarvan de enige reden van bestaan het vragen om steekpenningen is. De economische ontwikkeling wordt belemmerd, omdat buitenlandse directe investeringen worden ontmoedigd en kleine bedrijven in het land het vaak onmogelijk vinden om de vereiste “opstartkosten” te dekken vanwege corruptie.
Ook in Nederland komen vormen van corruptie voor in de publieke sector, waaronder omkoping, verduistering, illegale verrijking, beïnvloeding en misbruik van functies (waarbij vriendjespolitiek kan worden betrokken). De essentie van ambtelijke corruptie is dat geld of iets anders van waarde wordt ingewisseld voor voordelen van politieke of economische machtspositie.
Het blijkt dat extra investeringen in de aanpak van corruptie vele positieve effecten kunnen opleveren. Dat geldt ook bij de preventieve aanpak van bijvoorbeeld ambtelijke corruptie, eerder verstuurde ik daar deze ´kennisparel´ over: https://prohic.nl/2021/05/25/217-26-mei-2021-public-sector-reforms-and-their-impact-on-the-level-of-corruption-a-systematic-review/ De essentie van ambtelijke corruptie is dat geld of iets anders van waarde wordt ingewisseld voor voordelen van politieke of economische machtspositie.
De resultaten uit deze eerder verzonden ´kennisparel´ suggereren dat interventies op basis van controle en afschrikking effectief zijn bij het beteugelen van administratieve corruptie, met de volgende nuances: a) het vergroten van de kans op detectie vermindert corrupte praktijken, vooral door aangescherpte controlesystemen; b) door de strengere sancties te verhogen, wordt het aanbieden en aannemen van steekpenningen verminderd; c) meer positieve prikkels helpen om compliant of wenselijk gedrag te bevorderen. Dit soort interventies is effectiever dan organisatorische en culturele hervormingen (bijvoorbeeld bevordering van ethische codes, vergroting van de transparantie van informatie, rotatie van personeel, decentralisatie van de openbare dienst), althans op korte termijn en onder specifieke omstandigheden. Een uitkomst om ook in Nederland kritisch naar te kijken.
Ten slotte, ik heb een compilatie gemaakt van de tot nu toe verschenen ‘kennisparels’ die verschillende aspecten van het fenomeen corruptie beschrijven. Die compilatie treft je als bijlage aan bij deze kennisparelmail.