Inleiding
Goede morgen beste ´kennisparelontvangers´, het is vandaag woensdag 12 maart 2025. Ik begin met een toepasselijk liedje bij het onderwerp van de ´kennisparel´ van vandaag: https://www.youtube.com/watch?v=2Q3dGZPguSM Vandaag als ´kennisparel´ een mooi overzichtsartikel over procedurele rechtvaardigheid en politieoptreden. Procedurele rechtvaardigheid staat hier in het teken van een eerlijke en respectvolle behandeling van burgers door de overheid in het algemeen. Hoe kan de overheid er voor zorgen dat het publiek waarmee ze in contact komt die overheid vertrouwt en de wijze van optreden als rechtvaardig en eerlijk ziet ?
De focus van het politieoptreden in Nederland is vooral gericht op de behoorlijkheid van de bejegening van het publiek waarmee de politie in de dagelijkse praktijk mee te maken krijgt. Meer in het algemeen geldt dat veel burgers, bijvoorbeeld als verdachte, rechtzoekende, slachtoffer of gedetineerde te maken krijgt met justitie als publieke dienstverlener. De laatste jaren is de kwaliteit van deze dienstverlening steeds belangrijker geworden, niet alleen voor de burger maar ook voor justitie zelf. Niet alleen de vraag óf de burger wordt geholpen, maar ook de wijze waarop en de omstandigheden waaronder zijn van belang. Worden slachtoffers voldoende geïnformeerd over hun rechtszaak, en hoe lang moeten zij wachten voordat ze worden geholpen? Krijgen gedetineerden voldoende zorg, is de tevredenheid over de inrichting goed? Voelen we ons veilig in de publieke ruimte en hebben we voldoende vertrouwen in de politie? Dit zijn allemaal vragen die met de kwaliteit van de justitiële dienstverlening te maken hebben en waar burgers en bedrijven belang aan hechten.
In deze bijdrage van Tom Tyler (https://law.yale.edu/tom-r-tyler), een prominente grondlegger van het concept van procedurele rechtvaardigheid, wordt een overzicht gepresenteerd hoe de politie in het dagelijks werk op een rechtvaardige manier omgaat met het publiek waarmee ze te maken krijgen. Procedurele rechtvaardigheid staat hier in het teken van een eerlijke en respectvolle behandeling van burgers door de politie. Hoe kan de politie er voor zorgen dat het publiek waarmee ze in contact komt de politie vertrouwt en de wijze van optreden als rechtvaardig en eerlijk ziet? Dat is uiteraard een delicate balans tussen het oppakken van verdachten van misdrijven en het in bewaring stellen terwijl er ook voor gezorgd moet worden dat iedere inwoner het gevoel heeft dat ze eerlijk en oprecht worden behandeld. Volgens sommige politieonderzoekers is dat een onmogelijke opdracht voor de politieorganisatie. Aan de ene kant moet de politie ´de ijzeren vuist hanteren´ bij de rechtshandhaving, en aan de andere kant de ´fluwelen handschoen´ hanteren bij het beschermen van het publiek.
Bron
Tyler, Tom (February 2025). Legitimacy-based policing. Criminology & Public Policy, 25 February, pp. 1-23. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/1745-9133.12695
Samenvatting
In the latter decades of the 20th century, criminology was dominated by models emphasizing the top-down management of crime. Police departments used their expertise to design policies and relied on their capacity to deploy force to implement them to deter crime. During the early 21st century, the field of criminology recognized the need to pay attention to community views about the legitimacy of policing and police practices. Efforts to address these concerns initially drew upon the social psychological literature for a theoretically based and empirically supported model of legitimacy. That literature both demonstrates that legitimacy impacts upon law-related behavior and shows that the justice of the procedures through which authority is created and implemented shapes legitimacy. Criminologists have now tested and found support for these ideas in studies of the courts, the police, and correctional institutions.
Today, legitimacy-based legal authority is an important area in criminology and provides an alternative to coercive models. Legal authorities can gain compliance with the law and with their decisions by relying upon the public’s feelings of obligation and responsibility to defer to legitimate authorities. This model is effective and minimizes the resistance and hostility that is often generated by coercive commands. The legitimacy-based model has the further advantage of better encouraging cooperation from people in the community, aiding efforts to identify and prosecute criminals. Finally, it supports long-term development by promoting residents’ social, economic, and political engagement in their communities.
We are at a choice point in terms of legal authority. The legitimacy-based model is clearly feasible and has desirable features for the police, courts, and corrections. To make it work, there needs to be a proactive focus on building legitimacy. Fortunately, that effort can begin from a relatively high base rate level of trust, at least in comparison to other political and social institutions.
Criminologists began to recognize legitimacy as an important issue in the early 2000s. When they began to do so, they drew upon the preexisting literature on legitimacy and procedural justice within social psychology. Over time, criminologists have extended these ideas into policing and provided empirical support for them in studies of the police. A key development has been the establishment of an experimental literature supporting the model. As noted, this support has made a strong case for the legitimacy-based approach during a period in which legitimacy has continued to decline. For many years, the police seemed like the Teflon agency, whose legitimacy could not be damaged. In recent years, this situation has changed and police legitimacy has also declined. There is need therefore for the type of effort to rejuvenate legitimacy outlined here.
Interestingly, although criminology drew upon psychology for initial ideas about legitimacy, the strong empirical literature created by criminologists now makes criminology an important field in terms of what it can contribute more broadly to the fields of law and governance. Both fields face “crises of legitimacy.” Criminological research has much to contribute to their efforts to address those crises, both demonstrating that legitimacy-based authority is viable and that it has desirable properties.
Afsluitend
Op basis van bijgesloten onderzoekoverzicht blijkt dat er voldoende kennis voorhanden is om de legitimiteit, vertrouwen, en acceptatie van het politieoptreden te garanderen en verder uit te bouwen. Het blijkt dat het vertrouwen in de politie wordt vergroot wanneer haar optreden als rechtvaardig wordt ervaren. Hiervoor is het belangrijk dat er een eerlijk besluitvormingsproces ten grondslag ligt aan de beslissingen die de politie neemt. Ongelijke behandeling, intimidatie en excessief geweldgebruik zijn zaken die afbreuk doen aan het vertrouwen in de politie. Daarnaast is het belangrijk dat burgers het gevoel moeten hebben dat de politie hen respectvol behandelt. Dit betekent onder meer dat burgers de mogelijkheid moeten hebben om hun kant van het verhaal te vertellen voordat de politie een beslissing neemt.
Overheden doen verwoede pogingen om ‘’de burger’’ te bereiken, te betrekken, tevreden te stellen en serieus te nemen. Het streven is dan dat het beleid gedragen wordt door de samenleving en aansluit bij behoeften en praktijk. Andersom proberen ‘’burgers’’ via moedige pogingen overheden te bewegen om rekening te houden met hun wensen en suggesties. Het is belangrijk dat burgers het gevoel moeten hebben dat de overheid hen respectvol behandelt. Dit betekent onder meer dat burgers de mogelijkheid moeten hebben om hun kant van het verhaal te vertellen voordat de overheid een beslissing neemt. In het contact met de overheid worden eigenschappen gewaardeerd als vriendelijkheid, beleefdheid, bezorgdheid, eerlijkheid, behulpzaamheid en rechtschapenheid.
Burgers klagen vooral over grof, arrogant en onvriendelijk overheidsoptreden en over onredelijk of oneerlijk gedrag. De focus die de komende jaren van het overheidsoptreden wordt verwacht heeft dus betrekking op de behoorlijkheid van de bejegening van klanten van die overheid zelf. Er valt heel wat vertrouwen te (her)winnen zowel bij de uitvoeringsorganisaties van de overheid en de beleidsvorming zelf: alles moet anders . Werk aan de winkel. Bijgesloten ´kennisparel´ biedt prima handvaten om dat vertrouwen te herstellen.