Inleiding
Goede morgen allemaal op deze dinsdag 13 mei 2025. De zon blijft schijnen en de droogte houdt aan, het is on-Nederlands. Maar goed , laat ik maar met een toepasselijk liedje beginnen behorende bij de ´kennisparel´ van vandaag: https://www.youtube.com/watch?v=99H39iFmXDQ Vandaag een zeer recente kwantitatieve analyse over de effecten van de legalisering in Canada van ‘recreatieve’ of ‘niet-medische’ cannabis met als doel om de illegale cannabismarkt te verdringen. Dat zou moeten geburen om consumenten over te laten stappen van die markt op een ‘kwaliteit gecontroleerde’ legale detailhandelsmarkt.
De bijgesloten´ kennisparel´ ligt in het verlengde van deze die ik een maand gelden verstuurde: https://prohic.nl/2025/04/10/869-10-april-2025-association-of-with-changes-in-medical-illegal-and-total-cannabis-expenditures-in-canada/ Er is tot op heden slechts beperkt onderzoek gedaan naar de legale marktverovering in rechtsgebieden met een markt voor niet-medische cannabis. De huidige analyse maakt gebruik van ‘vraagzijde’-methoden om de omvang van de Canadese cannabismarkt te schatten aan de hand van gegevens uit twee bronnen. Ten eerste werden gegevens uit de Canadian Community Health Survey gebruikt om het aantal Canadezen dat cannabis gebruikt te schatten. Ten tweede werden gegevens over cannabisuitgaven uit legale versus illegale bronnen geanalyseerd. Deze gegevens kwamen van 5.656 gebruikers in de afgelopen 12 maanden in de leeftijd van 16 tot 100 jaar die nationale enquêtes invulden die in 2022 werden uitgevoerd als onderdeel van de International Cannabis Policy Study.
De uitkomsten zijn wat betreft spectaculair. De bevindingen tonen aan dat er in de vijf jaar sinds de legalisering van niet-medicinale cannabis in Canada een substantiële overgang heeft plaatsgevonden van de illegale naar de legale markt. Sinds de opening van legale winkels in Canada in oktober 2018 is de verkoop in de legale detailhandel lineair toegenomen, zonder dat er sprake is van een ‘plateau’ tot vijf jaar na de legalisering. Uit de resultaten blijkt dat de legale cannabismarkt in Canada vier jaar na de federale legalisering van niet-medische cannabis ongeveer driekwart van de binnenlandse uitgaven op de illegale cannabismarkt heeft verdrongen. Er is dus sprake van een “substantiële verdringing van de illegale markt”. De belangrijkste doelstellingen van de Canadese Cannabiswet zijn gehaald: het terugdringen van illegale cannabis en het overstappen van consumenten op legale cannabisbronnen.
Een rouwrandje bij bijgesloten ´kennisparel´ van vandaag: de totale cannabismarkt in Canada is aanzienlijk gegroeid in de eerste vijf jaar van de legalisering. Er zijn simpelweg meer mensen cannabis gaan gebruiken. Geconcludeerd kan worden dat de legalisering van het recreatieve gebruik van cannabis in Canada één van haar belangrijkste doelen heeft bereikt door de illegale cannabismarkt te verdringen, en ook medicinale gebruikers lijken over te stappen naar de recreatieve markt. De totale cannabisuitgaven zijn echter sinds de legalisering ook aanzienlijk gestegen, wat negatieve gevolgen kan hebben voor de volksgezondheid. Een pareltje om van te leren, zeker in het kader van het experiment met legale wietteelt in Nederland.
Bron
Hammond, David, Daniel Hong, Samantha Rundle, Maryam Iraniparast, Beau Kilmer & Elle Wadsworth (August 2025). Transitions to legal cannabis markets: Legal market capture of cannabis expenditures in Canada following federal cannabis legalization. International Journal of Drug Policy, vol. 142, August, pp. 1-10. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0955395925001276
Samenvatting
Canada legalized ‘recreational’ or ‘non-medical’ cannabis in 2018 with a primary objective of displacing illicit cannabis and transitioning consumers to a ‘quality controlled’ legal retail market. To date, there is limited research on legal market capture in jurisdictions with non-medical cannabis markets. The current analysis used ‘demand-side’ methods to estimate the size of the Canadian cannabis market using data from two sources. First, data from the Canadian Community Health Survey were used to estimate the number of Canadians who use cannabis. Second, data on cannabis expenditures from legal versus illegal sources were analyzed from 5656 past 12-month consumers aged 16–100 who completed national surveys conducted in 2022 as part of the International Cannabis Policy Study.
Total estimated expenditures from legal sources were within two percentage points of the ‘actual’ retail sales data from Government of Canada’s tracking system. In the 12-month period ending in September 2022, total cannabis expenditures in Canada were estimated at $6.72 billion dollars, including $5.23 billion from legal sources and $1.49 billion from illegal sources for an estimated legal market capture of 78 %. In 2022, dried flower accounted for 55 % of total legal expenditures and an additional 2 % was spent on plants and seeds. Concentrates accounted for 12 % of legal expenditures, followed by oral liquids (11 %), vaping liquids (10 %), and edibles (8 %, excluding drinks).
The findings provide evidence of substantial transition from the illegal to the legal market in the five years since the legalization of non- medical cannabis in Canada. Since the opening of legal retail stores in Canada in October 2018, legal retail sales have increased in a linear fashion, with no indication of a ‘plateau’ up to five years after legalization. The results suggest Canada’s legal cannabis market has displaced approximately three-quarters of domestic expenditures on the illegal cannabis market four years after federal legalization of non-medical cannabis.
The current findings are generally consistent with other population-level estimates and support the conclusions in the 2024 Legislative Review of the Cannabis Act, which noted “substantial displacement of the illegal market” . Collectively, the evidence suggests that Canada has made substantial progress in achieving one of the primary objectives of the Cannabis Act, reducing illegal cannabis and transitioning consumers to legal cannabis sources. Future research should consider differences by province, including the extent to which differences in provincial retail structures and regulations are associated with different rates of legal market capture and overall consumption levels.
Afsluitend
Nederland heeft in de afgelopen decennia vanuit internationaal perspectief een uniek beleid gevoerd ten aanzien van cannabis. Zo werd met de herziening van de Opiumwet in 1976 onderscheid gemaakt tussen cannabis en meer schadelijke drugs als cocaïne en heroïne met het idee dat een ongedifferentieerde criminalisering van alle drugs de risico’s voor gebruikers zou kunnen vergroten. Bijna een halve eeuw volgde, waarin Nederland een zogenoemd gedoogbeleid voerde, waarin verkoop van cannabis in coffeeshops onder voorwaarden werd toegestaan. In Nederland is het experiment ‘gesloten coffeeshopketen’ inmiddels van start gegaan. Het experiment met gereguleerde cannabisverkoop, dat in tien Nederlandse gemeenten plaatsvindt, gaat gepaard met monitoring en evaluatie alvorens wordt besloten tot eventuele aanpassingen van het landelijke beleid: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/experiment-gesloten-coffeeshopketen-wietexperiment Naar mijn mening kan bijgesloten ´kennisparel´ als prima voorbeeld dienen voor een eventuele replicatie in Nederland.
Hierbij de opmerking dat ik geen wetenschappelijke literatuur heb gevonden over wat legalisering van de cannabismarkt voor effect heeft gehad op de activiteiten van criminele groepen of organisaties die de cannabismarkt voor de legalisering domineerden: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdfdirect/10.1111/soin.12619 Dat lijkt mij voor het beleid in het kader van de aanpak van georganiseerde misdaad in Nederland zeer de moeite waard om daar een vinger achter te krijgen.
En dat is toch wel een belangrijk uitgangspunt geweest om het cannabisbeleid in Nederland te wijzigen: de wind uit de zeilen nemen van de rol van de georganiseerde misdaad bij de teelt en export van cannabis. We weten het dus (nog) niet hoe dat elders uitwerkt. Wat we wel weten is dat cannabislegalisering de nodige ´rouwrandjes´ kent. De toegenomen beschikbaarheid van gelegaliseerde cannabisdetailhandelaren is gekoppeld aan een hogere gebruikskans. De toegenomen prevalentie in jurisdicties waar cannabis meer beschikbaar is, impliceert dat een groter aantal oorspronkelijk niet gebruikers cannabis is gaan gebruiken. Met andere woorden, mensen die vóór de legalisatie geen toegang tot cannabis hadden, gaan eerder gebruiken wanneer een groter aantal verkooppunten dicht bij hun woonplaats opent: https://prohic.nl/2023/05/15/556-15-mei-2023-the-impact-of-legal-cannabis-availability-on-cannabis-use-and-health-outcomes-a-systematic-review/ Ook hier wordt de gelegenheidstheorie opnieuw bevestigd, het toegenomen aanbod bepaald het toegenomen gebruik van cannabis.
De positieve correlatie tussen beschikbaarheid en consumptie van cannabis is het meest uitgesproken bij die groepen die vóór de legalisering minder aan cannabis zijn blootgesteld. Groepen die vóór legalisatie het minst met cannabis in aanraking zijn gekomen, zijn mogelijk het meest vatbaar voor een grotere beschikbaarheid. In landen met legale cannabismarkten lijken beperkingen op het aantal legale cannabisverkopers, vooral in dichtbevolkte gebieden, gerechtvaardigd. Dat is nogal een ferme uitspraak die zeer zeker ook van belang is voor de situatie in Nederland: https://prohic.nl/2024/10/07/769-7-oktober-2024-cannabis-policy-impacts-public-health-and-health-equity/
Jongeren kunnen legalisering interpreteren als een teken dat cannabisgebruik legitiem, geaccepteerd en veilig is. Adolescenten die dergelijke opvattingen over middelengebruik aannemen, zullen in de toekomst aanzienlijk vaker middelen kunnen gaan gebruiken. Bovendien zou de grote en invloedrijke cannabisindustrie die door de legalisering is ontstaan, zwaar kunnen investeren in marketing en reclame om de vraag naar cannabis – en de prevalentie ervan – voor alle leeftijden te vergroten. Kortom, er zitten rouwrandjes aan de legalisering van cannabis, zie bijvoorbeeld deze eerder verstuurde ´kennisparel´: https://prohic.nl/2023/05/15/556-15-mei-2023-the-impact-of-legal-cannabis-availability-on-cannabis-use-and-health-outcomes-a-systematic-review/
Het gebruik van cannabis blijkt dus op basis van bovenstaande conclusies en uitkomsten van onderzoek voor sommige gebruikersgroepen niet geheel ongevaarlijk. De rouwrandjes van dat gebruik blijken misschien toch wat meer omvangrijk dan wat onderzoekers, beleidsmakers, belangenpartijen, producenten en politici ons willen doen geloven. Naar mijn mening is het niet alleen nuttig maar ook noodzakelijk dat beleidsmakers bij het formuleren van cannabisbeleid ook deze inzichten gebruiken. Opnieuw kennis om van te leren.
Graag verwijs ik de lezers nog naar dit, naar mijn mening, prima overzicht van de Nationale Drug Monitor die al meer dan 25 jaar het fundament is voor het Nederlandse drugsbeleid: https://www.trimbos.nl/kennis/drugs/feiten-cijfers-drugs-alcohol-roken/nationale-drug-monitor-ndm/25-jaar-nationale-drug-monitor/ De Nationale Drug Monitor (NDM) is een samenwerking tussen het Trimbos-instituut en het WODC en bestaat 25 jaar. In het kader daarvan is er op de website van het Trimbos-instituut een speciale webpagina gepubliceerd waarin meer wordt verteld over de geschiedenis van de NDM. Hoe is deze monitor ontstaan en door de jaren heen uitgegroeid tot één van de meest uitgebreide drugsmonitoringssystemen wereldwijd? En welke impact heeft het gehad op Nederlandse drugsbeleid? Betrokkenen blikken terug op belangrijke mijlpalen maar gaan ook in op de toekomst van de monitor.
Trouwens, deze zestien ´kennisparels´ heb ik de afgelopen jaren verstuurd rond facetten van cannabisbeleid: 869;844;772;769;754;651;620;572;556;464;462;438;153;130;89; en 3. Allemaal gratis te downloaden vanaf: https://prohic.nl/de-parels-van-jaap-de-waard/ Daar kun je naar mijn mening veel van leren, van mythes tot evidentie tot mislukkingen.