Inleiding
Goede morgen beste mensen, het is vandaag maandag 26 januari 2026. Ik begin met een toepasselijk liedje bij het onderwerp van de ‘kennisparel’ van vandaag: https://www.youtube.com/watch?v=3pIqwhtINqw&list=RD3pIqwhtINqw&start_radio=1 Niet-Europese hennep is een gat in de markt voor Nederlandse drugscriminelen. Dat blijkt uit bijgesloten ‘kennisparel’. Nederlandse drugscriminelen en -netwerken zijn actief betrokken bij de toegenomen smokkel van illegale hennep uit de Verenigde Staten, Canada en Thailand, blijkt uit politieonderzoek. De drugs worden via Nederland doorgevoerd naar andere Europese landen.
Er wordt steeds meer hennep naar Nederland en andere Europese landen gesmokkeld, blijkt uit de jaarcijfers van de Nederlandse Douane: https://www.overdedouane.nl/actueel/nieuws/2026/01/22/douane-onderschept-minder-cocaine-in-2025-smokkel-steeds-diverser Vorig jaar nam de Douane daarvan 65.532 kilogram hennep in beslag. Ruim vier keer zoveel als in 2024: 14.500 kilogram. Het merendeel van de hennep werd aangetroffen in de zeehavens. Maar ook op luchthaven Schiphol was er een ruime verdubbeling in het aantal vangsten door de Douane en de Koninklijke Marechaussee ten opzichte van 2024. Deze drugs zijn vaak niet bestemd voor de Nederlandse markt maar bedoeld voor de doorvoer naar andere Europese landen, zo blijkt uit bijgesloten ‘kennisparel’. Trouwens, een prima onderzoek. Dat mag ook wel eens worden gezegd.
De toename van hennepvangsten is niet alleen een Nederlands probleem. Ook in zee- en luchthavens in Duitsland, België, Spanje en het Verenigd Koninkrijk werd deze drug het afgelopen jaar veel vaker onderschept. Zo nam de Belgische Douane afgelopen jaar zo’n 25.000 kilogram hennep in beslag. Meer dan vier keer zoveel als in 2024: circa 6.000 kilogram.
Bron
Chessa, Tirza, Jessica van Mantgem & Irma Vermeulen (januari 2026). Het gras is groener aan de overkant: De grootschalige illegale import van en handel in niet-Europese hennep. Driebergen: Politie, Eenheid Landelijke Expertise en Operaties, 43 pp. https://www.politie.nl/binaries/content/assets/politie/onderwerpen/drugs/rapporten-over-drugs/e36d5d32-e165-48f7-944f-400b39617ace.pdf
Samenvatting
De onderschepte hennep komt voornamelijk uit Canada, de Verenigde Staten (VS) en Thailand. In Canada, Thailand en een aantal Amerikaanse staten zoals Californië zijn de hennepteelt en recreatieve consumptie van cannabis sinds enkele jaren deels gelegaliseerd’. Dit heeft geleid tot illegale overproductie uit de legale teelt. Bovendien is de illegale productie na legalisering niet verdwenen. Europa is een interessante en lucratieve afzetmarkt voor deze illegale hennep, die zeer hoge THC-gehaltes kan hebben en door de overproductie voor relatief lage prijzen is aan te kopen. Mede door deze concurrentie lijkt hennep van Nederlandse bodem in Europa minder populair te zijn geworden.
Het illegaal importeren en verhandelen van niet-Europese hennep kent daarmee een interessant verdienmodel en lijkt zelfs te concurreren met het verdienmodel van cocaïne-import en -handel, constateren de politieonderzoekers. Het gaat om een winstgevende handel met een − vergeleken met harddrugs − relatief lage pakkans en strafmaat. De Douane nam dit jaar voor het eerst meer hennep dan cocaïne in beslag. Dit is tekenend voor de enorme groei van de markt en gezien het aantal drugsvangsten kan worden geconstateerd dat dit fenomeen niet incidenteel van aard is.
Nederlandse criminelen hebben – de grote Europese afzetmarkt voor cannabis goed kennende – letterlijk het gat in de markt gezien. Het criminele bedrijfsproces van niet-Europese hennep biedt hun de mogelijkheid om mee te liften op een in eerste instantie legale business. Sommigen zijn betrokken bij de legale teelt buiten Europa, al dan niet om geld wit te wassen. De betrokkenheid lijkt zich echter vooral voor te doen bij de handel. Nederlandse criminelen kopen niet-Europese hennep voor relatief lage prijzen aan en importeren deze in soms zeer grote hoeveelheden naar Europa.
Ook bij de tussenhandel (doorvoer) van niet-Europese hennep in Europa zijn volgens het onderzoek Nederlandse drugscriminelen betrokken. In die tussenhandel kan de prijs voor hennep meer dan verdriedubbelen. In de detailhandel wordt tot slot de niet-Europese hennep via straathandelaren aan de gebruikers verkocht. In Nederland wordt daarnaast de illegale Californische en Canadese hennep in sommige gevallen in coffeeshops verkocht.
De betrokkenheid van Nederlandse drugscriminelen reikt verder dan niet-Europese hennep. Het zijn veelal polydrugshandelaren die al langer in de drugshandel actief zijn. Naast niet-Europese hennep handelen ze ook in Europese hennep, synthetische drugs en cocaïne, inclusief de import. Er is dus geen sprake van een specialisme. Het gaat om georganiseerde internationale drugscriminaliteit waarbij conflicten, net als binnen de handel in harddrugs, tot onderling geweld kunnen leiden.
Hoewel in de wetgeving onderscheid wordt gemaakt tussen softdrugs (zoals hennep) en harddrugs (zoals cocaïne); de business achter de illegale hennep is zeker niet ‘soft’. Het zou dan ook goed zijn als de pakkans en strafmaat meer recht doen aan de realiteit van deze criminele, lucratieve en gewelddadige hennep markt. Deze ontwikkeling moet net zo serieus nemen als de bestrijding van de cocaïne-import en beter samenwerken met de landen waar de hennep vandaan komt.
Tot slot wijst het rapport op de gezondheidsrisico’s voor drugsgebruikers. Bij het ruimen van illegale hennepkwekerijen in Californië worden soms ook pesticiden uit China aangetroffen. Deze stoffen zijn verboden in de VS, omdat ze schadelijk zijn voor de volksgezondheid en het milieu. Het is dus niet bekend welke gezondheidsrisico’s men loopt wanneer deze hennepproducten worden gebruikt. Hetzelfde geldt voor de gevaarlijk hoge THC-gehaltes die deze hennep kan hebben.
Afsluitend
Op basis van de beschikbare kennis blijkt dat het reguleren van de cannabismarkt gepaard gaat met voordelen op sociaal vlak en met nadelen voor de volksgezondheid: https://prohic.nl/2025/05/26/889-26-mei-2025-getting-the-whole-picture-a-review-of-international-research-on-the-outcomes-of-regulated-cannabis-supply/ Ook hier wordt net zoals in deze recent verzonden ‘kennisparel’: https://prohic.nl/2025/05/13/885-13-mei-2025-transitions-to-legal-cannabis-markets-legal-market-capture-of-cannabis-expenditures-in-canada-following-federal-cannabis-legalization/ een rouwrandje zichtbaar: de totale cannabismarkt is gegroeid. Er zijn simpelweg meer (volwassen) mensen cannabis gaan gebruiken hetgeen gepaard gaat met negatieve gevolgen voor de volksgezondheid. Een pareltje om van te leren, zeker in het kader van het experiment met legale wietteelt in Nederland: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/experiment-gesloten-coffeeshopketen-wietexperiment
En op basis van bijgesloten ‘kennisparel’ blijkt aan de legalisering van hennep nog een aantal strafrechtelijke en criminogene rouwrandjes te zitten. In een aantal landen zijn de hennepteelt en het gebruik van cannabis voor recreatieve doeleinden gelegaliseerd. Hoewel deze regulering er vooral op is gericht om teelt en gebruik te decriminaliseren, kent legalisering ook criminogene neveneffecten, zowel in de landen waar teelt en consumptie zijn gereguleerd als daarbuiten. In staten van de Verenigde Staten, in Canada en in Thailand waar teelt en consumptie zijn gelegaliseerd, heeft het geleid tot illegale overproductie uit legale, vergunde teelt. Ook is illegale productie na regulering niet verdwenen. De hennep afkomstig uit illegale (over)productie kan hoge THC-gehaltes bevatten en er kan sprake zijn van het gebruik van illegale pesticiden bij de teelt ervan. Dit brengt mogelijke gezondheidsrisico’s voor consumenten met zich mee.
Illegale teelt leidt vervolgens tot illegale handel, en Europa blijkt een interessante en lucratieve afzetmarkt. Mede door de concurrentie van deze niet-Europese hennep is hennep van Nederlandse bodem in Europa ook minder populair geworden. De niet-Europese hennep kan door de overproductie ook voor relatief lage prijzen worden aangekocht. De illegale import van hennep kent dankzij de lage aankoopprijzen en de hoge THC-gehaltes een interessant verdienmodel en lijkt zelfs te concurreren met het verdienmodel van de cocaïnemarkt.
Nederlandse criminele netwerken spelen – de grote Europese afzetmarkt voor cannabis kennende – hierop in. Het criminele bedrijfsproces van niet-Europese hennep biedt de Nederlandse illegale drugsmarkt daarbij de mogelijkheid om mee te liften op een in eerste instantie legale business. Sommigen zijn ingestapt in de legale teelt buiten Europa, al dan niet om geld wit te wassen of deze hennep uiteindelijk op grote schaal illegaal te kunnen gaan verhandelen naar en in Europa. De vraag is dus of Nederland nog wel een centrale rol speelt bij de binnenlandse teelt en van hennep? Dat is niet alleen voor de rechtshandhaving een belangrijke vraag maar ook voor de verantwoordelijke beleidsministeries. Ik zou zeggen: een prima onderzoekvraag om via deze kennisagenda te agenderen: https://www.wodc.nl/onderzoek-in-uitvoering/kennisagenda-ondermijning Ten slotte, deze achttien kennisparels heb ik de afgelopen jaren verstuurd rond facetten van cannabisbeleid: 889;885;869;844;772;769;754;651;620;572;556;464;462;438;153;130;89; en 3. Allemaal gratis te downloaden vanaf: https://prohic.nl/de-parels-van-jaap-de-waard/ Daar kun je naar mijn mening (beleidsmatig) veel van leren, van mythes tot evidentie van succes tot mislukkingen. En meer algemeen rond georganiseerde misdaadmarkten verwijs ik naar deze compilatie ‘kennisparels’: https://www.researchgate.net/publication/360773928_Georganiseerde_Misdaad_Kennisparels_2020-2025_Een_overzicht_van_op_evidentie_gebaseerde_inzichten_rond_georganiseerde_misdaad